Zes hónderd wäördjes

 

De allermoèiste kersstal

 

Ut is 1957, ik zeen ome Aatje met ziene Solex beej ós achterum kómme. Ónder zienen erm un ald broen gelak kasdeurke van zoeë wat 60 beej 60 centimaeter.
‘Det mótte waere’, zaet hae taege ózze pap. Dae pak det deurke aan en leet um op de taofel: ‘Groeët zat’, zaet ózze pap. En effe later zit ik beej ózze pap op de stang en naeve Aatje ziene Solex aaf fietse we nao de Wassum. Ze zette fiets en brómmer taege det pappendekke huùske, haole un zaag oèt de fietsetas en loupe naeve de Wassum aaf.
‘Heej mótte we zièn Piet’, zaet Aatje. En hièl presiès zage ze veer rechte berke-takke en unnen boes van die dieke wilgetakke aaf.
‘Det hebbe we alvas’, zaet ózze pap, ‘noow nag unne zwiek reetstengels veur ut daak!’. Die twieë ware neet al te spraokzaam en ik dóch maar al daen tied: ‘Wao höbbe die twieë ut in Gods naam euver?’. Maar ja, ik vónd ut al spannend genóg det ik mei moch. Zwiègzaam lepe we truuk en Aatje zag: ‘Laote we gelièk maar in de Wielder mos haole’. De spanning noom beej mich toe maar ik beet op mien lipkes. Ik woel ut geheim ouk weer efkes veur mich zelf koestere. Aatje haolde unne jutezak oèt zien tas en ónder de dennebuim van de Wielder woort zorgvuldig ut moèiste mos verzameld. En dan weer truuk nao de Lieuwerikstraot, wao de ganse zooi in de beejkeuke woort neergelag. Ik had ut neet mièr en vroog wat beteuterd aan ós mam: ‘Mam wat zien die twieë eigelik van plan? Wat gaon die make?’. Ós mam begós te lache: ‘Unne kersstal . . . ‘.

 

De veer berketakke woorte op gelièke lingte gezaag en rechop det deurke geschroèf. Met de wilgetakke woort un spits daak gecónstrueerd, aan de berke stäönderkes geschoord en met lange naegelkes door Aatje vasgezatte. Toen woort ut reet van de Wassum kersrech verdeild euver de twieë daakhelfte. Aatje sneej met zien zakmets hièl presiès un paar wilgetakke euver de lingte in twieë. Aatje waas unne sterke remmel, det kós se zoeë zeen. En met die helfte woort ut reet op ut daekske vasgetummerd.
‘Godverde godnondedjuu . . . ‘, zag ózze pap wie hae zich met d’n hamer op zien vingers houwde.
‘Det zal kiendje Jezus neet gaer huùre’, zag ós mam die met de erm euverein det ganse spektakel op veilige aafstand volgde. Aatje noom ut tummerwerk euver en ózze pap knipde ut reet kersrech op lingte aaf. En dao stónd ós niej kersstelke en wat waas ut verschrikkelik moèi! Ózze pap zörgde nag veur de ‘finishing-touch’. D’r kwaam nag un wilge stanketselke umhaer en wat aafhangend reet aan de veur en achterkant. Ós mam meus wie gewuùnlik de rotzooi opruùme en Aatje zoot al wièdbeins aan de heite kóffie te slörpe. God, wat waas ik gruuëts op ózze pap en op Aatje.

 

Smiddigs woort ózze nieje stal in de kamer op un taofel naeve de schouw gezatte. Ózze pap had van un alde koplamp van unne fiets verleechting gefiespernöld in de stal. Twieë stroumdräödjes woorte verbónde met twieë kopere lipkes van zón groeëte platte ‘witte-kat’ batterie. Door un luske van ein van die dräödjes euver det groeëte kopere lipke te schuùve ging ut lempke aan en oèt. De jutezak met mos oèt de Wielder woort noow aopegemak:
‘Potverdomme, det is mièr zand as mos’, zag ós mam verschrik.
‘Det zal kiendje Jezus neet gaer huùre’, probeerde ik ouk maar wat. Ózze pap verdeilde ut mos en ós mam pakde de kersgroep oèt de kertónne doeës. Ein veur ein kwame ze oèt ut krante-pepeer: ut kribke Jezus, Maria, Jozef, d’n os en d’n aezel, twieë herderkes met wat schäöpkes. Ein schäöpke huùrde d’r eigelik neet beej, ut waas wat groeëter, had wat minder vorm, waas neet ge-vernis maar woort hièl zorgvuldig oètgepak. ‘Det is nag van mien moder’, zag ós mam. En as letste kwame unne kemièl en dreej wièze oèt ut krantepepeer. Ózze pap plaatsde alles hièl presiès op en in det greune mos. Ièrs ut kribke en de knielende Maria en Josef en daorachter d’n os en d’n aezel.
‘Waorum staon d’r eigelik unnen os en unnen aezel beej ut kribke pap?’.
‘Nou jóng, det zal ik dich vertelle. Hièl lang geleje waas d’r un volkstelling in Blièrick. En Maria leep op ut lets en toen zat Josef zien ónbevlekde broèd op d’n aezel um van Tegele nao Blièrick te gaon. En toen brook ut water en kóste ze saoves neet mièr truuk nao Tegele. Ze kóste nerges un plaetske vinde veur de nach en toen höbbe Aatje en dien vader unne stal veur eur gemak. En daen os steit in de stal um de zooi wat wermte te gaeve’.
‘En wat duit daen ingel baove d’n ingangk?’, vroog ik wiejer.
‘Nou jóng, taegeswäördig hebbe ze ooivaars die de kiendjes bringe. Maar in daen tièd gebeurde det door maedjes met un blauw kleid en hièle groeëte vleugels. Wie zwaorder ut kindje, wie groeëter de vleugels ware’.
Ik hoord ós mam nag zegge:
‘Piet, astebleef, vertel dae jóng gen droosjes’, en ze zat zelf det ónuiglikke schäöpke van eur moder hièl doeën en good zichbaar beej de kersstal. Nao de herderkes en de schäöpkes kwame de kemièl en de dreej wièze aan de beurt.
‘Pap, waorum zet ge die achter de kersstal?’
‘Nou jóng, det zal ik dich vertelle. Die dreej mótte ièrs nag 500 kilomaeter loupe oèt ut oeëste nao ut kribke en dao doon ze 12 daàg euver. Maar met dreej keuninge kriège ze un plaats doeën beej de stal. En daags dao nao ruùme we de kersstal weer op’.

 

Ózze pap mak twieë passe achteroèt, pak zich un sigretje en kiek hièl tevreje nao zien kers-kreasie.
‘Pap, waorum haole de minse zich zoeë vuùl werk op d’n hals en det veur maar 12 daàg?’. Ózze pap kiek mich aan, ik zeen um naodinke en hae zaet: ‘Dees 12 daàg zien de kortste en ut kaldste van ut ganse jaor. De minse zitte vuùl binne doeën beejein en zeuke de wermte van de kachel. Doeën beej ut kribke en dinke nao euver de zin van ut laeve. Euver vrede en wermte, euver leefde en gelök. Euver wie ut laeve begós met det kwetsbare kindje. Euver gaeve en neme, wie dreej wièze 500 kilomaeter loupe um det kiendje kedootjes te kómme bringe. Euver det minse mekaar ónderdaak mótte gaeve, al is ut maar in unne einvoudige stal’.
‘Nou, ik vind det geej dae hièl moèi gemak höb’, fluùster ik en kièk miene pap gruuëts aan. Ik zeen un traon in zien ouge:

‘Altièd good zien veur de minse en de mós noeits wat truuk verwachte’, fluusterde ós mam die alles goodkeurend van unne aafstand had aangehuùrd.

 

Zalig kersfieës veur óch allemaol . . . .


Jan Titulaer

Aanvullende gegevens